راهنمای فرآیندهای املاک
پرسش: قانون الزام؛ «الف» نسبت به ملک مورد ادعا در موعد مقرر قانونی ثبت ادعا ننموده و یا در مهلت قانونی اقدام لازم بعمل نیاورده است و سند مالکیت ملک مزبور به نام شخص ثالث صادر شود، نحوه اقدام «الف» برای احقاق حق کدام است ؟ پاسخ: مطابق تبصره (۲) ماده (35) آیین نامه موضوع ماده (10) قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، «چنانچه مدعی در مواعد مقرر در ماده ۱۰ قانون اقدام نکند و شخص دیگری برای موضوع ادعای وی سند مالکیت اخذ نماید، مدعی مذکور میتواند علیه شخصی که سند رسمی مالکیت اخذ نموده یا انتقال گیرنده رسمی عالم به مستحق للغیر بودن دعوای اثبات سوء نیت از قبیل اخذ سند با مدارک جعلی یا خلاف واقع و مطالبه قیمت روز طرح نماید و در صورت عدم اثبات سوء نیت مدعی میتواند برای مطالبه قیمت مال غیرمنقول به نرخ روز، به ید ماقبل مراجعه نمایددر صورت اثبات سوء نیت دارنده سند رسمی یا انتقال گیرنده رسمی، حکم به پرداخت قیمت مال غیرمنقول به نرخ روز صادر خواهد شد و چنانچه مدعی خواهان عین مال غیرمنقول از طریق اثبات سوء نیت دارنده سند رسمی است، صرفا با رعایت تبصره ۵ ماده ۱ قانون، دعوای وی پذیرفته خواهد شد».
همانطور که در ماده (2) آئین نامه موضوع تبصره (10) ماده (10) اعلام گردیده است « مدعياني كه در مهلت قانوني، ادعاي خود را در سامانه درج نموده و اقدام قانوني را به عمل آورده اند، مي توانند با رعايت شرايط اين آيين نامه و به مدت هشت سال از زمان راه اندازي سامانه، اعمال حقوقي را صرفاً در سامانه انجام دهند. سازمان مكلف است دسترسي هاي لازم براي انجام اعمال حقوقي در سامانه را به صورت مستقيم و از طريق سكوهاي بخش خصوصي موضوع ماده 26 آيين نامه اجرايي ماده 3 قانون براي مدعيان فراهم نمايد». در همین راستا ماده (9) آیین نامه موضوع تبصره (10) ماده (10) قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول اعلام می دارد «سامانه بايد به نحوي طراحي شود كه موارد ذيل را بررسي نموده و نتيجه آن به صورت تجميعي در قالب «امكان انجام عمل حقوقي» يا «عدم امكان انجام عمل حقوقي» براي طرفين ارسال شود: احراز حيات و سن قانوني براي عمل حقوقي در رابطه با اشخاص حقيقي از سازمان ثبت احوال كشور و احراز وجود و عدم انحلال در رابطه با اشخاص حقوقي از سازمان؛ استعلام اهليت معاملاتي طرفين براي اشخاص حقيقي و يا عدم ورشكستگي يا ممنوعيت از انجام اعمال حقوقي براي اشخاص حقوقي از مركز آمار و فناوري اطلاعات قوه قضائيه؛ احراز وجود شرايط ماده 4 آيين نامه.» منبع:اداره کل آموزش و پژوهش سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
بر اساس قانون مذکور، سامانه ثبت ادعا می بایست تا تاریخ 1403/04/03 ایجاد و توسط ریاست محترم قوه قضائیه ابلاغ گردد. از تاریخ ابلاغ به مدت 2 سال، مالکین فرصت دارند تا اطلاعات مالکیت خود را در سامانه ثبت نمایند و مالکین از تاریخ ثبت ملک و مالکیت، 2 سال فرصت دارند تا از سه مرجع: -1دفاتر اسناد رسمی، -2 کمیسیون های موجود در ثبت محل، -3 محاکم قضائی، سند خود را دریافت نمایند.
