کاربرد فناوری بلاکچین در ثبت املاک یکی از موضوعات مهم در تحول دیجیتال نظامهای ثبتی در جهان محسوب میشود. با گسترش فناوریهای نوین در حوزه حکمرانی دیجیتال، بسیاری از دولتها و سازمانهای ثبت اسناد به بررسی استفاده از بلاکچین برای ثبت و مدیریت اطلاعات مالکیت روی آوردهاند.
فناوری بلاکچین میتواند امنیت، شفافیت و قابلیت اعتماد در فرآیند ثبت املاک را افزایش دهد و زمینه کاهش اختلافات ملکی را فراهم کند. به همین دلیل، کاربرد فناوری بلاکچین در ثبت املاک به عنوان یکی از رویکردهای نوین در مدیریت اطلاعات مالکیت مورد توجه قرار گرفته است.
بلاکچین چیست و چه نقشی در ثبت املاک دارد؟
برای درک بهتر کاربرد فناوری بلاکچین در ثبت املاک، ابتدا باید با مفهوم بلاکچین آشنا شد.
بلاکچین در سادهترین تعریف، نوعی دفترکل دیجیتال توزیعشده است که اطلاعات در آن به صورت زنجیرهای از بلوکها ذخیره میشود. هر بلوک شامل مجموعهای از دادهها است که پس از ثبت به بلوک قبلی متصل میشود و امکان تغییر یا حذف اطلاعات در آن بسیار دشوار است.
چند ویژگی مهم باعث شده است که کاربرد فناوری بلاکچین در ثبت املاک مورد توجه قرار گیرد:
-
-
-
-
- امنیت بالا در نگهداری اطلاعات
- شفافیت در ثبت سوابق مالکیت
- امکان رهگیری کامل نقل و انتقالات
- کاهش احتمال دستکاری یا جعل اطلاعات
-
-
-
این ویژگیها میتواند به افزایش اعتماد عمومی به نظام ثبت اسناد و املاک کمک کند.
کاربرد فناوری بلاکچین در ثبت املاک و مدیریت مالکیت
یکی از مهمترین جنبههای کاربرد فناوری بلاکچین در ثبت املاک، ایجاد دفترکل دیجیتال مالکیت است. در این مدل، اطلاعات مربوط به مالکیت، نقل و انتقالات، حقوق ارتفاقی و سایر تغییرات مرتبط با ملک در قالب بلوکهای اطلاعاتی ثبت میشود.
ثبت تاریخچه کامل مالکیت:
در سامانههای مبتنی بر بلاکچین، هر تغییر در وضعیت مالکیت یک ملک به صورت یک تراکنش جدید در زنجیره ثبت میشود. این موضوع باعث میشود تاریخچه کامل مالکیت ملک به صورت شفاف و قابل رهگیری در دسترس باشد.
تسهیل فرآیند نقل و انتقال املاک:
یکی دیگر از جنبههای کاربرد فناوری بلاکچین در ثبت املاک، تسهیل فرآیند انتقال مالکیت است. در صورت طراحی سامانههای ثبتی مبتنی بر بلاکچین، بخشی از مراحل نقل و انتقال میتواند به صورت الکترونیکی و با امنیت بالا انجام شود.
این امر میتواند زمان انجام معاملات ملکی را کاهش دهد و کارایی نظام ثبت را افزایش دهد.
نقش بلاکچین در یکپارچهسازی اطلاعات نظام ثبت
در مدیریت زمین و املاک، نهادهای مختلفی از جمله شهرداریها، سازمان ثبت اسناد، دستگاههای خدماتی و نهادهای مالی درگیر هستند.
کاربرد فناوری بلاکچین در ثبت املاک میتواند به ایجاد یک زیرساخت مشترک برای تبادل اطلاعات میان این نهادها کمک کند.
مزایای استفاده از بلاکچین در نظام ثبت:
استفاده از این فناوری میتواند مزایای متعددی داشته باشد:
-
-
-
-
- افزایش شفافیت در نظام ثبت
- کاهش احتمال جعل اسناد
- ثبت دقیق سوابق نقل و انتقال
- افزایش اعتماد عمومی به اسناد مالکیت
- کاهش اختلافات ملکی
-
-
-
وجود یک زنجیره اطلاعاتی قابل رهگیری میتواند بررسی سوابق مالکیت و حل اختلافات حقوقی را نیز سادهتر کند.
چالشهای استفاده از بلاکچین در ثبت املاک
با وجود مزایای فراوان، اجرای کاربرد فناوری بلاکچین در ثبت املاک نیازمند فراهم شدن زیرساختهای فنی و حقوقی مناسب است.
برای استفاده عملی از این فناوری باید موارد زیر فراهم شود:
-
-
-
-
- زیرساختهای فنی مناسب
- چارچوبهای حقوقی مشخص
- هماهنگی میان دستگاههای مرتبط با مدیریت زمین
- توسعه سامانههای الکترونیکی ثبت
-
-
-
به همین دلیل بسیاری از کشورها در حال اجرای پروژههای آزمایشی برای بررسی ظرفیتهای بلاکچین در نظام ثبت املاک هستند.
جمعبندی
کاربرد فناوری بلاکچین در ثبت املاک میتواند گامی مهم در مسیر تحول دیجیتال نظام ثبت باشد. استفاده از این فناوری در کنار سامانههای الکترونیکی و نظام کاداستر میتواند به افزایش شفافیت، امنیت و کارآمدی خدمات ثبتی کمک کند.
در صورت ایجاد زیرساختهای لازم، بلاکچین میتواند نقش مهمی در بهبود مدیریت اطلاعات مالکیت و کاهش اختلافات ملکی ایفا کند.
منبع:
دکتر محمد شیرافکن-مدیرکل آموزش و پژوهش سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
