نظریه مشورتی درباره رأی داوری در امور ثبتی و حدود اعتبار آن

در این گزارش، رأی داوری در امور ثبتی و حدود اعتبار و امکان اجرای آن براساس نظریه مشورتی شماره 1404/225686 مورخ 1404/12/5 بررسی می‌شود. این نظریه به‌طور مستقیم بر اجرای آرای داوری و نظارت اداره ثبت تأثیر دارد.

مبنای قانونی رأی داوری در امور ثبتی

بر اساس بندهای 1 و 5 ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی، رأی داوری نباید:

• • • • • با قوانین موجد حق
        • یا قوانین مرتبط با نظم عمومی

در تعارض باشد. یکی از مصادیق مهم، ماده 101 قانون شهرداری‌ها است که رعایت آن در هرگونه عملیات تفکیکی و ثبتی الزامی است.

نقش اداره ثبت در تشخیص بطلان رأی داوری در امور ثبتی

گرچه اداره ثبت شأن نظارتی نسبت به رأی داوری ندارد، اما می‌تواند بطلان یا غیرقابل اجرا بودن رأی داوری را برای تصمیم‌گیری به دادگاه مجری حکم اعلام کند.

بر اساس نظریه مشورتی شماره 7/2198 مورخ 1381/5/27 اداره حقوقی قوه قضاییه:

• • • • • قبول یا رد اجرای رأی داور یک «دستور» است، نه «حکم یا قرار»
        • و دستور قابل عدول توسط همان مرجع صادرکننده است.

بنابراین دادگاه می‌تواند پس از توضیح اداره ثبت، از دستور اجرای رأی داور عدول کند.

منبع: اعظم قویدل – دبیر شورای هماهنگی امور حقوقی سازمان ثبت

طرح پرسش درباره رأی داوری در امور ثبتی (نمونه پرونده)

شرح وضعیت ملک مورد اختلاف:

پلاک 40 فرعی از … اصلی بخش یک کرمانشاه طبق صورت‌مجلس تفکیکی شماره 8749 مورخ 36/8/10 به قطعات متعدد از جمله پلاک 1472 فرعی با مساحت 540 مترمربع تفکیک شده است.

برای این قطعه تاکنون سند مالکیت صادر نشده است.

درخواست اجرای رأی داوری در امور ثبتی:

اجرای احکام شعبه 2 دادگاه عمومی حقوقی کرمانشاه طی نامه شماره 14045099007896473، اداره ثبت ناحیه یک کرمانشاه را موظف کرده است:

صدور سند مالکیت به میزان 220 مترمربع از پلاک مذکور به نام خواهان (آقای آ–ف).

مشکل ثبتی موجود:

• • • • • خواندگان مالک پلاک موردنظر نیستند.
        • تشریفات تفکیک در مورد مساحت 220 مترمربع طی نشده است.
        • اجرای رأی داوری بدون رعایت ضوابط ثبتی ممکن نیست.

در نتیجه درخواست شده است اداره ثبت نظر کارشناسی و حقوقی خود را در خصوص امکان اجرای رأی داور اعلام کند.

منبع: سجاد حسن‌پور – مدیرکل ثبت اسناد و املاک استان کرمانشاه

جمع‌بندی درباره اعتبار رأی داوری در امور ثبتی

• • • • • رأی داوری در امور ثبتی نباید مغایر قوانین آمره باشد.
        • اداره ثبت می‌تواند عدم قابلیت اجرای رأی داور را اعلام کند.
        • دادگاه می‌تواند از دستور اجرای رأی عدول نماید.
        • اجرای رأی داور درباره صدور سند، مشروط به رعایت کامل تشریفات ثبتی و تفکیکی است.