ثبت مستقیم قراردادهای ملکی یکی از تحولات مهم در نظام ثبت معاملات املاک در کشور است. با راهاندازی سامانه ثبت الکترونیک معاملات، خریداران و فروشندگان میتوانند بدون مراجعه به بنگاههای مشاور املاک، قراردادهای یکسان خود را در سامانه ثبت کنند.
این اقدام با هدف افزایش امنیت حقوقی معاملات ملکی، جلوگیری از کلاهبرداری و کاهش اختلافات میان طرفین معامله طراحی شده است. در این روش، اطلاعات معامله به صورت الکترونیکی در سامانه ثبت میشود و امکان سوءاستفاده یا انجام معاملات معارض تا حد زیادی کاهش مییابد.
ثبت مستقیم قراردادهای ملکی در سامانه ثبت الکترونیک
در سیستم جدید، امکان ثبت مستقیم قراردادهای ملکی برای خریداران و فروشندگان فراهم شده است. به این معنا که طرفین معامله میتوانند بدون مراجعه به بنگاه املاک، اطلاعات معامله خود را در سامانه ثبت الکترونیک وارد کنند.
بر اساس توضیحات سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، هدف از این سامانه ایجاد شفافیت در معاملات ملکی و جلوگیری از اختلافات احتمالی در آینده است.
در این سامانه، اطلاعات مهم معامله شامل مشخصات طرفین، مشخصات ملک و شرایط معامله ثبت میشود و پس از طی مراحل قانونی، معامله در دفتر الکترونیک املاک منعکس خواهد شد.
روشهای ثبت قرارداد در سامانه معاملات ملکی
برای ثبت معاملات ملکی در سامانه ثبت الکترونیک، دو روش اصلی پیشبینی شده است.
ثبت پیشنویس قرارداد در سامانه:
در روش اول، مشاور املاک میتواند پیشنویس قرارداد را در سامانه ثبت کند. این پیشنویس شامل اطلاعات اولیه معامله مانند:
-
-
-
-
- مشخصات خریدار و فروشنده
- مشخصات ملک
- مذاکرات و توافقات اولیه
-
-
-
در این حالت، طرفین معامله باید حداکثر ظرف ۵ روز به دفتر اسناد رسمی مراجعه کنند تا قرارداد به صورت رسمی ثبت شود.
نکته مهم این است که پیشنویس قرارداد تا زمان ثبت رسمی فاقد آثار حقوقی است. اگر طرفین در مهلت تعیین شده به دفترخانه مراجعه نکنند، پیشنویس به صورت خودکار از سامانه حذف میشود.
ثبت قراردادهای یکسان در سامانه:
روش دوم، ثبت قراردادهای یکسان ملکی است. این قراردادها بر اساس نوع معامله تنظیم شدهاند و دارای آثار حقوقی هستند.
در این حالت، قرارداد در سامانه ثبت میشود و در دفتر الکترونیک املاک نیز منعکس خواهد شد. همچنین با ثبت قرارداد، امکان انجام معامله معارض از سوی فروشنده از بین میرود.
با این حال، طرفین باید حداکثر ظرف سه ماه برای رفع محدودیت و تکمیل فرآیند به دفتر اسناد رسمی مراجعه کنند.
مراحل ثبت مستقیم قراردادهای ملکی بدون مراجعه به بنگاه
برای ثبت مستقیم قراردادهای ملکی بدون حضور مشاور املاک، خریدار و فروشنده باید مراحل زیر را طی کنند:
-
-
-
-
- ورود به سامانه ثبت الکترونیک معاملات
- انتخاب نوع قرارداد یکسان متناسب با معامله
- وارد کردن مشخصات خریدار و فروشنده
- ثبت مشخصات کامل ملک
- دریافت استعلام الکترونیکی از سامانه
- تعیین مبلغ معامله و نحوه پرداخت
- مشخص کردن زمان تحویل یا تخلیه ملک
- تعیین دفتر اسناد رسمی منتخب
- تأیید قرارداد توسط دو شاهد به صورت الکترونیکی
- مراجعه طرفین به دفتر اسناد رسمی برای تکمیل فرآیند و رفع محدودیت
-
-
-
در این فرآیند، اطلاعات ثبت شده در سامانه دارای زمان ثبت غیرقابل تغییر است و امکان جعل یا تغییر آن وجود ندارد.
محدودیتهای ثبت مستقیم قراردادهای ملکی
با وجود مزایای این سامانه، ثبت مستقیم قراردادهای ملکی در برخی موارد امکانپذیر نیست.
از جمله این موارد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
-
-
-
- معاملات غیرمعوض
- املاک دارای بازداشت
- معاملاتی که یکی از طرفین نماینده قانونی است (مانند ولی، وصی، قیم یا وکیل)
- معاملات افراد زیر ۱۸ سال
-
-
-
در این موارد لازم است فرآیند معامله از طریق روشهای دیگر و با رعایت تشریفات قانونی انجام شود.
نقش دفترخانه در ثبت نهایی قرارداد ملکی
پس از ثبت قرارداد در سامانه، مراجعه به دفتر اسناد رسمی برای تکمیل فرآیند ضروری است. سردفتر در این مرحله وظایف مشخصی دارد.
از جمله مهمترین وظایف سردفتر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
-
-
-
- احراز هویت طرفین معامله
- بررسی استعلامات قانونی
- بررسی وجود یا عدم وجود محدودیت برای معامله
- وصول حقوق دولتی و هزینههای قانونی
-
-
-
در صورت نبود مانع قانونی، خلاصه معامله به صورت آنلاین در دفتر الکترونیک املاک ثبت میشود و محدودیت انتقال ملک به شخص ثالث رفع خواهد شد.
جمعبندی
راهاندازی سامانه ثبت مستقیم قراردادهای ملکی گام مهمی در جهت شفافیت و امنیت معاملات املاک محسوب میشود. این سامانه به خریداران و فروشندگان اجازه میدهد بدون مراجعه به بنگاه املاک، قراردادهای خود را در بستر الکترونیک ثبت کنند.
با این حال، برای تکمیل فرآیند و ثبت نهایی معامله همچنان مراجعه به دفتر اسناد رسمی ضروری است. استفاده صحیح از این سامانه میتواند از بسیاری از اختلافات ملکی و معاملات معارض جلوگیری کند.
منبع
سازمان ثبت اسناد و املاک کشور – اظهارات سخنگوی سازمان ثبت اسناد درباره ثبت الکترونیک معاملات ملکی.
برای دریافت خدمات کارشناسی یا مشاوره در این زمینه، از طریق زیر با ما در ارتباط باشید.
ثبت شماره تماس بصورت اینترنتی(با شما تماس خواهیم گرفت)
تماس با کارشناسان ما: 
