صدور گواهی حصر وراثت یکی از مهمترین مراحل قانونی پس از فوت افراد برای تعیین وراث قانونی و انجام امور مربوط به ارث است. در سالهای گذشته این گواهی توسط مراجع قضایی صادر میشد، اما بر اساس قوانین جدید، روند صدور گواهی حصر وراثت تغییر کرده است.
مطابق بند «ث» ماده 113 قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت و همچنین آییننامه اجرایی این بند که در تاریخ 26/12/1403 به تصویب هیأت وزیران رسیده است، صدور گواهی حصر وراثت به سازمان ثبت احوال کشور واگذار شده است. علاوه بر این، طبق تبصره 3 ماده 1 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات، مرجع صادرکننده موظف است نسخهای از گواهی صادره را به صورت آنی در سامانه ثبت الکترونیک اسناد بارگذاری کند.
در ادامه مهمترین مقررات مربوط به صدور گواهی حصر وراثت در قوانین جدید بررسی میشود.
صدور گواهی حصر وراثت توسط سازمان ثبت احوال
بر اساس قانون برنامه هفتم، مسئولیت صدور گواهی حصر وراثت از دستگاه قضایی به سازمان ثبت احوال منتقل شده است. این اقدام با هدف تسریع در فرایندهای اداری و کاهش مراجعات قضایی انجام شده است.
مطابق مقررات جدید، سازمان ثبت احوال َمکلف است گواهی حصر وراثت را ظرف 20 روز پس از ثبت واقعه فوت صادر کند. نکته مهم این است که صدور گواهی حصر وراثت در این حالت بدون نیاز به درخواست وراث انجام میشود و نتیجه به صورت سامانهای به وراث ابلاغ خواهد شد.
مهلت صدور گواهی حصر وراثت
-
صدور گواهی ظرف 20 روز
مطابق مقررات جدید، سازمان ثبت احوال باید صدور گواهی حصر وراثت را حداکثر ظرف 20 روز پس از ثبت واقعه فوت انجام دهد. این اقدام باعث تسریع در تعیین وضعیت وراث و امکان انجام امور حقوقی مرتبط با اموال متوفی میشود.
-
موارد عدم شناسایی وارث
در صورتی که هیچ وارثی شناسایی نشود یا یکی از وراث محجور باشد، گواهی حصر وراثت صادره به دادستان محل ابلاغ میشود تا اقدامات قانونی لازم انجام گیرد.
اعتراض به گواهی حصر وراثت
-
اعتراض در هیئت حل اختلاف
گواهی حصر وراثت صادره توسط سازمان ثبت احوال ظرف 10 روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در هیئت حل اختلاف است. این هیئت مرجع رسیدگی اولیه به اختلافات مربوط به صدور گواهی محسوب میشود.
-
اعتراض در دادگاه
در صورتی که رأی هیئت حل اختلاف مورد اعتراض قرار گیرد، رأی صادره ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در دادگاه صالح خواهد بود. در این حالت فرد معترض باید ظرف بیست روز گواهی ثبت اعتراض در دادگاه را به سازمان ثبت احوال اعلام کند.
اصلاح اشتباهات در گواهی حصر وراثت
گاهی ممکن است در زمان صدور گواهی حصر وراثت ایرادهای شکلی یا اشتباهات نگارشی مانند سهو قلم یا جا افتادن برخی کلمات رخ دهد. در چنین مواردی اگر اصلاح این موارد بر اساس اطلاعات موجود در سامانه امکانپذیر باشد، موضوع به هیئت حل اختلاف ارجاع نمیشود.
در این شرایط سازمان ثبت احوال میتواند گواهی حصر وراثت اصلاحی را صادر کرده و آن را به اشخاص مربوط ابلاغ کند.
موارد عدم امکان صدور گواهی حصر وراثت
در برخی موارد ممکن است هیچ اطلاعاتی درباره متوفی در پایگاههای اطلاعاتی سازمان ثبت احوال وجود نداشته باشد. در چنین شرایطی سازمان مکلف است ظرف 20 روز عدم امکان صدور گواهی حصر وراثت را به متقاضی اعلام کند.
صدور گواهی برای فوتهای قبل از اجرای قانون
در خصوص اعلامیههای فوتی که قبل از اجرای قانون برنامه هفتم ثبت شدهاند، در صورت درخواست هر یک از وراث یا سایر ذینفعان و یا بر اساس دستور قضایی، سازمان ثبت احوال موظف است گواهی حصر وراثت را صادر کند.
در این موارد نیز صدور گواهی حصر وراثت باید حداکثر ظرف 20 روز از تاریخ دریافت درخواست یا دستور قضایی انجام شود.
جمعبندی
با اجرای قانون برنامه هفتم پیشرفت، روند صدور گواهی حصر وراثت دچار تغییرات مهمی شده و این وظیفه به سازمان ثبت احوال کشور واگذار شده است. این تغییر با هدف تسریع در خدمات، کاهش مراجعات قضایی و ایجاد شفافیت در امور مربوط به ارث و میراث انجام شده است. آشنایی با مقررات جدید صدور گواهی حصر وراثت برای وراث، کارشناسان رسمی دادگستری و فعالان حوزه امور ثبتی اهمیت زیادی دارد.
منبع: اعظم قویدل-سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
برای دریافت خدمات کارشناسی یا مشاوره در این زمینه، از طریق زیر با ما در ارتباط باشید.
ثبت شماره تماس بصورت اینترنتی(با شما تماس خواهیم گرفت)
تماس با کارشناسان ما: 
