سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی آماده راه‌اندازی شد

به گفته سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، «سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی» که به موجب ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول ایجاد شده، اکنون آماده بهره‌برداری است و به‌زودی با دستور رئیس قوه قضاییه رسماً راه‌اندازی خواهد شد. اطلاع‌رسانی رسمی این افتتاح نیز از طریق روزنامه رسمی کشور انجام می‌شود.

🔹 هدف سامانه چیست؟

این سامانه برای ثبت ادعاهای مربوط به مالکیت املاک فاقد سند رسمی ایجاد شده است؛ املاکی که مالکیت آن‌ها فقط در قالب سند عادی، قولنامه، دست‌نوشته یا اسناد غیررسمی ثبت شده و مشکلات فراوان حقوقی و ثبتی ایجاد می‌کند.

مطابق ماده ۱۰ قانون:
سامانه باید امکان ثبت ادعا درباره موارد زیر را فراهم کند:

• • • مالکیت عین (مالکیت کامل ملک)
    • مالکیت منافع بیش از دو سال (مثل حق عمری یا حق سرقفلی)
    • حق انتفاع و حق ارتفاق
      مانند: حق عبور، حق مجرای آب و سایر حقوق وابسته به ملک

🔹 چه افرادی باید ادعای خود را در سامانه ثبت کنند؟

سخنگوی سازمان ثبت اعلام کرد که گروه‌های زیر مکلف‌اند پس از آغاز به کار سامانه، ادعای خود را در آن ثبت کنند:

✔ کسانی که ملک را با قولنامه عادی خریداری کرده‌اند

و اما ملک فاقد سند رسمی است.

✔ کسانی که ملک را با سند رسمی در دفترخانه خریده‌اند

اما سند مالکیت صادر نشده است.

✔ افرادی که حقوق ارتفاقی دارند

مثل:

• • • • • حق عبور
        • حق مجرای آب
        • حق شرب و…

✔ کسانی که حق منافع بیش از دو سال دارند

مثل:

• • • • • حق عمری
        • حق سکنی
        • سرقفلی و…

✔ خریداران قولنامه‌ای واحدهای آپارتمانی

که به دلیل مشکلاتی مانند:

• • • • • عدم صدور پایان‌کار
        • عدم تفکیک
        • یا تخلفات ساختمانی
          سند تفکیکی صادر نشده است.

⏳ مهلت قانونی مهم:

افراد مشمول باید:

• • • • • ظرف ۲ سال پس از راه‌اندازی سامانه، ادعای خود را ثبت کنند
        • و ظرف ۲ سال بعد از ثبت ادعا، برای اخذ سند یا طرح دعوا در مراجع قضایی اقدام کنند.

در صورت عدم اقدام، مسئولیت و تبعات حقوقی آن بر عهده خود افراد خواهد بود.

🔹 نحوه تهیه مدارک و مراحل کار

این سامانه با سایر سامانه‌های ثبتی و حاکمیتی به صورت برخط (آنلاین و آنی) مرتبط است.
مهم‌ترین مرحله اولیه، تهیه نقشه UTM ملک است.

✔ نقشه UTM را از چه کسانی می‌توان تهیه کرد؟

• • • • • سازمان نظام مهندسی
        • نقشه‌برداران برون‌سپار دارای کد SSBR
        • کارشناسان رسمی دادگستری رشته نقشه‌برداری
        • کارشناسان رسمی مرکز قوه قضاییه
        • کارگزاران فنی و مهندسی دارای مجوز

✔ روند کلی ثبت ادعا در سامانه:

1. تهیه نقشه UTM
   نقشه‌بردار، نقشه را در سامانه بارگذاری می‌کند و برای متقاضی کد رهگیری نقشه صادر می‌شود.

2. تکمیل اطلاعات و بارگذاری مدارک
   شامل:

   • قولنامه‌های عادی

   • استشهادیه محلی

   • گواهی حصر وراثت

   • مدارک شناسایی

   • سایر مستندات

3. احراز هویت در سامانه ثنا
   افراد باید قبل از ورود به سامانه، در سامانه ثنا ثبت‌نام کرده باشند.

4. ثبت نهایی ادعا
   پس از تکمیل اطلاعات، سیستم یک گواهی الکترونیکی صادر می‌کند که شامل:

   • کد رهگیری

   • تاریخ درج ادعا

   • تاریخ پایان مهلت اقدام

   • ضمانت اجراهای قانونی

🔹 نحوه رسیدگی به ادعاها

پس از ثبت ادعا، پرونده بسته به وضعیت ملک، به یکی از مسیرهای قانونی زیر ارجاع داده می‌شود:

• • • • قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی
      • قانون ساماندهی
      • آیین‌نامه تبصره ۳ ماده ۱۰ (در صورتی‌که نقشه توسط جهاد کشاورزی یا بنیاد مسکن ثبت شده باشد)
      • قانون ثبت (اگر ملک سابقه ثبت نداشته باشد)

هر پرونده بر اساس ماهیت ملک و نوع ادعا در مسیر قانونی مناسب بررسی و پیگیری خواهد شد.

📌 جمع‌بندی

با راه‌اندازی سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی، برای نخستین بار یک چارچوب رسمی و سراسری برای تعیین‌تکلیف:

• • • • املاک قولنامه‌ای
      • املاک فاقد سند
      • حقوق ارتفاقی و انتفاعی
      • منافع طولانی‌مدت
      • واحدهای آپارتمانی فاقد سند

فراهم می‌شود.

این سامانه یکی از بزرگ‌ترین اقدامات قوه قضاییه و سازمان ثبت در مسیر ساماندهی بازار املاک، شفافیت مالکیت و کاهش دعاوی ملکی خواهد بود.