تماس با کارشناسان ما: قانون ثبت اسناد و املاک مصوب 1310/12/26 (مشتمل بر 157 ماده)
فوریه 11, 2025
با ابلاغ و اجرای «قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول»، نظام ثبتی ایران وارد فاز جدیدی شده است. طبق اطلاعیههای اخیر سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، تمامی دارندگان اسناد عادی و قولنامهای موظف به ثبت ادعای مالکیت در سامانه کاتب هستند. این اقدام که در راستای اجرای ماده ۱۰ قانون مذکور انجام میشود، هدفمندسازی و ساماندهی میلیونها سند غیررسمی را دنبال میکند تا از دعاوی معارض و کلاهبرداریهای ملکی جلوگیری شود.
ضرورت ثبت ادعای مالکیت در سامانه کاتب چیست؟
سامانه کاتب (درگاه خدمات یکپارچه سازمان ثبت) به عنوان بستر اصلی برای اجرای تحول دیجیتال در حوزه املاک شناخته میشود. طبق گفتههای محسن طاهریان، معاون توسعه و فناوری اطلاعات سازمان ثبت، هر شهروند که ملکی را در تصرف دارد یا نسبت به آن ادعایی دارد، باید فرآیند ثبت ادعای مالکیت در سامانه کاتب را آغاز کند. این سامانه با هدف شفافسازی مالکیتها و ارتقای امنیت حقوقی شهروندان طراحی شده است.
مهلتهای قانونی؛ فرصت ۲ + ۲ ساله برای مالکان
صفدر کشاورز، معاون امور املاک و کاداستر سازمان ثبت، جزئیات زمانی مهمی را برای متقاضیان تشریح کرده است. طبق قانون، مالکان املاک فاقد سند رسمی برای تعیین تکلیف وضعیت خود دو بازه زمانی مشخص دارند:
-
-
-
-
- مهلت ۲ ساله اول (ثبت ادعا): از زمان راهاندازی رسمی سامانه، مالکان تنها ۲ سال فرصت دارند تا نسبت به ثبت ادعای مالکیت در سامانه کاتب و بارگذاری مستندات خود اقدام کنند.
- مهلت ۲ ساله دوم (پیگیری قانونی): پس از ثبت اولیه، متقاضیان ۲ سال دیگر فرصت دارند تا اقدامات قانونی لازم (مراجعه به ادارات ثبت یا طرح دعوا در مراجع قضایی) را برای صدور سند مالکیت نهایی انجام دهند.
-
-
-
این بازه زمانی بهویژه برای افرادی که املاک دارای سند حدنگاری (تکبرگ) صادر شده از ابتدای سال ۱۳۹۶ به بعد دارند، بسیار حیاتی و غیرقابل تمدید است.
مراحل اجرایی ثبت ادعای مالکیت در سامانه کاتب
فرآیند ثبت درخواست در این سامانه بهصورت کاملاً الکترونیکی و در چند مرحله کلیدی انجام میشود:
-
-
-
-
- احراز هویت: ورود به سامانه کاتب از طریق کد ملی و شماره همراه معتبر.
- ثبت درخواست اولیه: انتخاب نوع ادعا و وارد کردن مشخصات ملک.
- ارجاع به کارشناس: پرونده جهت بررسی فنی و تهیه نقشه به مراجع ذیصلاح از جمله کانون کارشناسان رسمی ارجاع میشود.
- تهیه نقشه UTM: انجام عملیات میدانی توسط نقشهبردار و بارگذاری اطلاعات در سامانه.
- دریافت کد رهگیری: صدور گواهی درج ادعا پس از تکمیل مدارک.
-
-
-
نقش حیاتی کارشناس رسمی دادگستری در تهیه نقشه UTM
در فرآیند ثبت ادعای مالکیت در سامانه کاتب، یکی از مهمترین بخشها، تهیه نقشه دقیق کاداستر (UTM) است. بدون وجود نقشهای که حدود، مساحت و موقعیت دقیق ملک را تایید کند، امکان صدور شناسه یکتا و گواهی ثبت ادعا وجود نخواهد داشت. کارشناس رسمی دادگستری در امور ثبتی با بررسی سوابق و وضعیت مجاورین، تداخلهای احتمالی را شناسایی کرده و از بروز اختلافات بعدی جلوگیری میکند.
پیامدهای حقوقی عدم ثبت ادعای مالکیت در سامانه کاتب
قانونگذار برای افرادی که در مهلت مقرر اقدام نکنند، ضمانت اجراهای سنگینی در نظر گرفته است. اگر نسبت به ثبت ادعای مالکیت در سامانه کاتب اقدام نشود:
-
-
-
-
- اسناد عادی و قولنامهها در برابر اسناد رسمی جدید قابل استناد نخواهند بود.
- در صورتی که ملک توسط دولت به عنوان اراضی ملی یا موات اعلام شود، حق اعتراض از مالک سلب خواهد شد.
- امکان ابطال سند رسمی صادر شده برای اشخاص ثالث با استناد به قولنامه قدیمی وجود نخواهد داشت.
-
-
-
چرا باید همین امروز اقدام کنید؟
با توجه به پیشبینی وجود حدود ۲۰ میلیون ادعای ملکی در سطح کشور، ظرفیت مراجع رسیدگیکننده محدود است. ثبت ادعای مالکیت در سامانه کاتب در اولین فرصت، نه تنها باعث اولویت در رسیدگی میشود، بلکه امنیت دارایی شما را در برابر تغییرات قانونی و تملکات دولتی تضمین میکند.
منبع: سازمان ثبت اسناد و املاک کشور (مصاحبههای معاونت امور املاک و فناوری اطلاعات)
برای دریافت خدمات کارشناسی یا مشاوره در این زمینه، از طریق زیر با ما در ارتباط باشید.
ثبت شماره تماس بصورت اینترنتی (با شما تماس خواهیم گرفت)
