با اجرای ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، گام مهمی در تکمیل حدنگاری (کاداستر) کشور برداشته میشود. در همین راستا، سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی بهزودی و به دستور ریاست قوه قضائیه راهاندازی خواهد شد؛ سامانهای که ثبت ادعاهای مالکیت، حق انتفاع و حق ارتفاق را الزامی میکند.
🔹 سامانه ماده ۱۰ چیست؟
اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، با اعلام این خبر گفت:
سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی که به «سامانه ثبت ادعا» نیز شناخته میشود، محلی برای ثبت ادعاهای اشخاص نسبت به املاک فاقد سند یا دارای اختلاف حقوقی است و آغاز به کار آن از طریق روزنامه رسمی کشور اطلاعرسانی خواهد شد.
🔹 هدف اصلی: تکمیل حدنگاری کشور
قویدل با اشاره به اینکه حدنگاری کشور هنوز بهطور کامل انجام نشده است، دو مانع اصلی را برشمرد:
-
نبود الزام مؤثر برای ثبت ملک و اخذ سند مالکیت
-
رواج معاملات عادی و غیررسمی
به گفته وی، قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول برای رفع این موانع تصویب شده تا هر قطعه ملک دارای نقشه UTM، مشخصات حقوقی و سند مالکیت حدنگار شود.
🔹 چه کسانی مکلف به ثبت ادعا هستند؟
بر اساس ماده ۱۰ قانون:
-
تمام اشخاصی که نسبت به عین، منافع بیش از دو سال (مانند حق عمری یا رقبی) یا حقوق ارتفاقی ملکی ادعا دارند،
-
موظفاند ظرف دو سال از تاریخ راهاندازی سامانه، نقشه ملک به همراه مدارک و مستندات را در سامانه بارگذاری کنند.
پس از ثبت ادعا نیز، اشخاص حداکثر دو سال دیگر فرصت دارند برای:
-
اخذ سند مالکیت
-
یا طرح دعوای مرتبط در مراجع قضایی
اقدام کنند.
⚠️ پیامدهای عدم ثبت ادعا
سخنگوی سازمان ثبت هشدار داد:
در صورت عدم ثبت ادعا در مهلت مقرر:
-
هیچ ادعایی پس از آن در سامانه پذیرفته نخواهد شد.
-
ادعاهای اشخاص علیه اراضی دولتی، ملی، موات و اشخاص ثالث با حسن نیتِ دارای سند رسمی قابل استناد و استماع نخواهد بود.
🔹 نحوه رسیدگی به درخواستها
پس از ثبت ادعا، سامانه بررسی میکند که ملک مشمول کدام قانون است، از جمله:
-
قانون تعیین تکلیف اراضی و ساختمانهای فاقد سند رسمی
-
قانون الحاق موادی به قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن
-
یا نیازمند ثبت اولیه ملک
در مواردی که نیاز به طرح دعوا باشد، موضوع به متقاضی اعلام میشود.
🏢 تکلیف آپارتمانهای بدون پایانکار
قویدل تصریح کرد:
تنها استثنا در این قانون مربوط به آپارتمانهای فاقد سند مالکیت به علت نداشتن پایانکار است. طبق تبصره ۶ ماده ۱۰، در صورت ثبت این املاک در سامانه:
-
شهرداریها مکلف به صدور پایانکار (با لحاظ عوارض قانونی) هستند
-
سپس سازمان ثبت اسناد، سند مالکیت واحد آپارتمانی را صادر میکند.
🔹 سامانه جدید، میانبُر قانونی نیست
سخنگوی سازمان ثبت تأکید کرد:
سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی مسیر جدید یا میانبُر خارج از قوانین موجود نیست و تمامی درخواستها در چارچوب قوانین فعلی رسیدگی میشود.
📝 توصیه به مردم
قویدل در پایان توصیه کرد:
افرادی که دارای املاک فاقد سند مالکیت هستند، منتظر راهاندازی سامانه نمانند و هماکنون نیز میتوانند از طریق:
-
واحدهای ثبتی
-
سامانه sabtemelk.ssaa.ir
-
بنیاد مسکن در روستاها و شهرهای زیر ۲۵ هزار نفر
برای اخذ سند مالکیت اقدام کنند.
