سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی بهعنوان یکی از مهمترین پروژههای ثبتی کشور، با هدف ثبت و ساماندهی ادعاهای ملکی فاقد سند رسمی راهاندازی شده است. در همین راستا، اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، جزئیات نحوه درج ادعا در سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی را تشریح کرد.
هدف از راهاندازی سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی
بر اساس ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (مصوب 1403/2/26)، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف شده است سامانهای برای ثبت ادعاهای اشخاص حقیقی و حقوقی نسبت به املاک فاقد سند رسمی ایجاد کند.
این ادعاها شامل موارد زیر است:
-
-
-
-
- مالکیت عین
- مالکیت منافع بیش از دو سال
- حق انتفاع
- حق ارتفاق
-
-
-
وضعیت فعلی سامانه ثبت ادعا
به گفته سخنگوی سازمان ثبت:
-
-
-
-
- سامانه از ۱۲ آذر ۱۴۰۴ بهصورت آزمایشی در سراسر کشور فعال شده است.
- راهاندازی رسمی سامانه منوط به اعلام ریاست قوه قضاییه در روزنامه رسمی کشور خواهد بود.
- مهلتهای قانونی ثبت ادعا از زمان راهاندازی رسمی محاسبه میشود.
-
-
-
چه کسانی باید در سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی درج ادعا کنند؟
طبق آییننامه ماده ۱۰ و تبصرههای آن، اشخاص زیر مکلف به ثبت ادعا در سامانه هستند:
۱. مدعیان مالکیت عین ملک فاقد سند
افرادی که نسبت به خانه، مغازه، زمین کشاورزی و… ادعای مالکیت دارند اما ملک فاقد هرگونه سند رسمی (دفترچهای یا حدنگار) است.
۲. مدعیان ملک دارای سند به نام غیر
اشخاصی که نسبت به ملکی که سند رسمی آن به نام دیگری صادر شده، با اسناد عادی مانند مبایعهنامه یا قولنامه ادعا دارند.
۳. مدعیان منافع بیش از دو سال
در املاکی که:
-
-
-
-
- فاقد سند مالکیت هستند.
- یا دارای سند هستند ولی منافع بیش از دو سال به موجب سند رسمی واگذار نشده است.
-
-
-
۴. مدعیان حق انتفاع
اعم از عمری یا رقبی برای مدت بیش از دو سال، چه ملک فاقد سند باشد و چه سند داشته اما مستند حق انتفاع، عادی باشد.
۵. مدعیان حقوق ارتفاقی
مانند حق عبور، حق مجری و… در املاکی که:
-
-
-
-
- فاقد سند مالکیت هستند.
- یا حق ارتفاق در سند رسمی قید نشده است.
-
-
-
۶. دستگاههای اجرایی و املاک دولتی
در خصوص اموال غیرمنقول عمومی و دولتی مانند:
-
-
-
-
- اراضی ملی
- موات
- خالصه
- مستحدث
- ساحلی
-
-
-
حتی اگر ملک دارای سند دفترچهای باشد، ثبت ادعا در سامانه الزامی است.
۷. دارندگان احکام قطعی بدون صدور سند
افرادی که قبل از راهاندازی سامانه، حکم قطعی قضایی به نفع آنان صادر شده ولی منجر به صدور یا اصلاح سند نشده است.
۸. متقاضیان قانون تعیین تکلیف
اشخاصی که از طریق قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمانهای فاقد سند رسمی یا قوانین مشابه اقدام کردهاند، مکلفاند گواهی اقدام را در سامانه ثبت ادعا بارگذاری کنند.
مراحل درج ادعا در سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی
مرحله اول: ثبتنامهای اولیه
-
-
- ثبتنام در سامانه ثنا
- ثبتنام در سامانه کاتب (kateb.ir)
-
مرحله دوم: ثبت ادعا
-
-
- ورود به سامانه کاتب و انتخاب منوی «ثبت ادعا»
- ثبت ادعای جدید یا پیگیری ادعاهای قبل
-
مرحله سوم: نقشه و اطلاعات ملک
-
-
- ورود کد رهگیری نقشه شمیم (در صورت وجود)
- درخواست نقشه جدید در صورت نداشتن نقشه
- تأیید نقشه ملک
- تکمیل اطلاعات توصیفی ملک
-
مرحله چهارم: تکمیل مستندات
-
-
- ثبت هندسه ملک
- ثبت منضمات (آپارتمان، پارکینگ، انباری)
- درج اطلاعات مدعی
- بارگذاری مستندات و سوابق تصرف
-
مرحله نهایی
-
-
- بازبینی اطلاعات
- ثبت نهایی ادعا
- صدور گواهی ثبت ادعا
-
هشدار قانونی مهم درباره درج ادعای خلاف واقع
مطابق تبصره ۵ ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول:
-
-
-
-
- ثبت ادعای آگاهانه و غیرمستحقانه موجب جزای نقدی معادل ۲۰٪ قیمت روز ملک خواهد شد.
- در صورت ارتکاب جرایمی مانند جعل سند یا تبانی، مجازات قانونی جداگانه نیز اعمال میشود.
-
-
-
جمعبندی کارشناسی
سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی، نقطه عطفی در ساماندهی وضعیت املاک فاقد سند رسمی است. ثبت صحیح و بهموقع ادعا، نقش مهمی در حفظ حقوق مالکانه و پیشگیری از اختلافات ثبتی و قضایی دارد. توصیه میشود متقاضیان، فرآیند ثبت ادعا را با دقت و ترجیحاً با مشاوره کارشناس رسمی امور ثبتی انجام دهند.
