سند لازم الاجرا چیست و چگونه سند لازم الاجرا را اجرا کنیم؟

یکی از موضوعات مهم در حقوق ثبت، شناخت سند لازم الاجرا و نحوه اجرای آن است. بسیاری از مردم تصور می‌کنند برای وصول هر طلب یا اجرای هر تعهدی حتماً باید به دادگاه مراجعه کنند، در حالی که در مواردی، قانون این امکان را فراهم کرده که مفاد سند بدون نیاز به حکم دادگاه و از طریق ادارات ثبت اجرا شود. این دسته از اسناد در نظام حقوقی ما «سند لازم الاجرا» نامیده می‌شوند.

درک صحیح مفهوم سند لازم الاجرا برای وکلا، کارشناسان رسمی دادگستری در امور ثبتی و حتی عموم مردم اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا می‌تواند باعث تسریع در وصول مطالبات و کاهش اطاله دادرسی شود.

سند لازم الاجرا چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

سند لازم الاجرا به طور خلاصه سند رسمی یا عادی‌ای است که بدون صدور حکم از دادگاه، قابلیت صدور اجراییه برای اجرای مدلول و مفاد آن را دارد. به بیان دیگر، دارنده سند لازم الاجرا می‌تواند مستقیماً از طریق اداره ثبت، اجرای مفاد سند را درخواست کند.

نمونه‌هایی از اسناد رسمی لازم الاجرا عبارت‌اند از:

• • • • • اسناد رهنی تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی
        • اسناد رسمی اجاره و تعهدات مالی تنظیمی در دفاتر اسناد رسمی
        • مهریه و سایر تعهداتی که در اسناد ازدواج و طلاق در دفاتر ازدواج و طلاق قید می‌شود.

از سوی دیگر، برخی اسناد عادی نیز در حکم سند لازم الاجرا محسوب می‌شوند؛ مانند:

• • • • • چک
        • قراردادهای بانکی لازم الاجرا

وجه مشترک همه این موارد آن است که قانون‌گذار برای آن‌ها امکان صدور اجراییه ثبت را پیش‌بینی کرده است.

نحوه اجرای سند لازم الاجرا و صدور اجراییه

برای اجرای سند لازم الاجرا نخستین گام، درخواست صدور اجراییه است. این درخواست باید از سوی ذی‌نفع سند یا قائم‌مقام قانونی وی مطرح شود.

صدور اجراییه برای اسناد رسمی لازم الاجرا:

در مورد اسناد رسمی لازم الاجرا، مانند اسناد رهنی، اجاره‌های ثبت شده، قبوض اقساطی و تعهدات مالی دیگر:

• • • • • درخواست صدور اجراییه باید از دفتر اسناد رسمی که سند در آن تنظیم و ثبت شده است، صورت گیرد.
        • در خصوص مهریه و تعهدات مندرج در عقدنامه، طلاق‌نامه یا رجوع، باید به دفتر ازدواج و طلاقی مراجعه شود که سند در آنجا ثبت شده است.

دفتر اسناد رسمی یا دفتر ازدواج و طلاق، پس از دریافت درخواست، مکلف است حداکثر ظرف ۴۸ ساعت نسبت به صدور اجراییه اقدام کند و اجراییه صادره را به صورت برخط برای اجرای ثبت محل ارسال نماید. پس از آن، عملیات اجرایی توسط اداره ثبت آغاز می‌شود.

اجرای اسناد عادی لازم الاجرا مثل چک و قرارداد بانکی

در مورد اسناد عادی لازم الاجرا مانند چک یا برخی قراردادهای بانکی:

• • • • • متقاضی می‌تواند به نزدیک‌ترین دفتر اسناد رسمی مراجعه و درخواست صدور اجراییه کند.
        • روند کلی مشابه است؛ یعنی پس از درخواست، اجراییه صادر و به واحد اجرای ثبت ارسال می‌شود تا نسبت به توقیف اموال و پیگیری وصول طلب اقدام گردد.

شرایط صدور اجراییه برای سند لازم الاجرا

نکته مهم این است که صدور اجراییه برای سند لازم الاجرا تنها زمانی ممکن است که:

• • • • • تعهد یا دین، حال شده باشد.
        • مفاد تعهد در سند به صورت صریح، روشن و بدون ابهام قید شده باشد.
        • اجرای مفاد سند در صلاحیت اداره ثبت قرار گرفته باشد (نه اینکه الزاماً در صلاحیت دادگاه باشد).

در صورت وجود ابهام در متن سند یا اختلاف جدی در تفسیر تعهد، موضوع ممکن است از حالت سند لازم الاجرا خارج و نیازمند طرح دعوا در دادگاه شود.

جمع‌بندی: اهمیت شناخت سند لازم الاجرا در امور ثبتی

با توجه به کارکرد عملی سند لازم الاجرا در وصول مطالبات و اجرای تعهدات، آشنایی با این مفهوم برای شهروندان و به‌ویژه برای کارشناسان رسمی دادگستری در امور ثبتی و نقشه‌برداری، بسیار ضروری است. استفاده صحیح از ابزار «اجراییه ثبت» می‌تواند راهی سریع‌تر، کم‌هزینه‌تر و مؤثرتر از طرح دعوا در دادگاه برای استیفای حقوق قانونی باشد.

📌 منبع

اداره کل آموزش و پژوهش سازمان ثبت اسناد و املاک کشور

ثبت شماره تماس بصورت اینترنتی (با شما تماس خواهیم گرفت)

تماس با کارشناسان ما: 09194090780